» ZOEK IN LEXICON
Hier kunt u zoeken in onze uitgebreide lexicon.
» WIKI
» 13 - Handelsbedrijven

Inhoudsopgave

13.4 - Ontwikkelingen in de detailhandel

 Voor iemand die van planPlanHet op papier staande resultaat van het planningsproces. Een plan is een al of niet gedetailleerde, op schrift vastgelegde samenvatting van de beslissingen die men heeft genomen. De uitvoering heeft plaats op basis van dit plan....

klik voor meer informatie
is een winkelWinkelDetailhandel met een vaste vestigingsplaats....

klik voor meer informatie
te beginnen, en voor iemand die al een winkelWinkelDetailhandel met een vaste vestigingsplaats....

klik voor meer informatie
heeft, zijn de volgende trends het bekijken waard. We bespreken de ontwikkelingen in:
  • de omzet;
  • aantallen detailhandels en vestigingen.



13.4.1 - Stijgende omzetten

In 2003 besteedden de Nederlandse particuliere huishoudens (en zorginstellingen) circa € 221 miljard aan consumptieve uitgaven in Nederland. In 1987 was dat nog maar zo’n € 105 miljard (in guldens uiteraard). Een uitgavenstijging dus van gemiddeld 5% per jaar. Als we de jaarlijkse inflatie van gemiddeld 2,5% niet meetellen, betekent dit een stijging in volume van gemiddeld 2,5% per jaar. Per bestedingscategorie zijn er echter aanzienlijke verschillen, zowel in volume als in prijsniveau. 

De Nederlandse particuliere consumptie bestond in 2003 voor minder dan 50% uit goederen en voor meer dan de helft uit diensten. In 1960 omvatten de bestedingen aan consumptiegoe¬deren nog circa 73% van de totale consumptieve bestedingen. Het gaat hier om bestedingen die voor een belangrijk deel via de detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
plaatsvinden.

De grote welvaart geeft mensen de mogelijkheid zich te laten verzorgen en bedienen en zich te omringen met statusStatusHet sociale aanzien dat iemand heeft, denkt te hebben of nastreeft....

klik voor meer informatie
en comfort. Tussen 1987 en 2003 is het aandeel van diensten (bijvoorbeeld recreatie en horeca) in de particuliere consumptie weer flink gestegen. Van verbruiksgoederen als voedings- en genotmiddelen koopt de consumentConsumentIndividu, gezin of huishouding dat/die als koper of gebruiker van producten optreedt. De veronderstelling is dat de (finale) consument producten koopt ter bevrediging van eigen behoeften en niet voor doorverkoop. ...

klik voor meer informatie
relatief steeds minder. De periode 1987 - 2003 laat ook weer een aandeeldaling zien van 18 tot 14%.



13.4.2 - Bedreiging positie zelfstandige detailhandel

In de periode 1960-2004 is het aantal volledig zelfstandige detailhandels snel gedaald. Het aantal samenwerkingsverbanden en ketens is echter gedaald. In totaal daalde het aantal detailhandelsvestigingen. In combinatie met de gestegen omzetten, is de omzetOmzetHet totaal van de verkochte producten (= afzet) maal de betaalde prijs. Alleen wanneer de gemiddelde betaalde prijs hoger ligt dan de gemiddelde (integrale) kostprijs per product, maakt de onderneming een winstmarge. Omzet is, naast afzet en winst, een marketingdoel....

klik voor meer informatie
per detailhandelsvestiging in deze periode dus fors gestegen.

Van het totale aantal detailhandelsondernemingen behoort ruim 90% tot het kleinbedrijfKleinbedrijfOnderneming met minder dan 10 werknemers in dienst....

klik voor meer informatie
(ondernemingen met minder dan tien werknemers in dienst). Het omzetaandeelOmzetaandeelHet distributiekengetal dat aangeeft welk aandeel een bepaald product of merk heeft in de totale verkopen in die productklasse in betreffende winkel. ...

klik voor meer informatie
van het klein-bedrijf binnen de detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
ligt echter rond de 40%. Dit betekent dat krap 10% van de detail-handelsondernemingen (het midden- en grootbedrijfGrootbedrijfOnderneming met 50 of meer werknemers in dienst....

klik voor meer informatie
) circa 60% van de omzetOmzetHet totaal van de verkochte producten (= afzet) maal de betaalde prijs. Alleen wanneer de gemiddelde betaalde prijs hoger ligt dan de gemiddelde (integrale) kostprijs per product, maakt de onderneming een winstmarge. Omzet is, naast afzet en winst, een marketingdoel....

klik voor meer informatie
en circa 50% van de werkgelegenheid in de detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
verzorgt.

Hoe komt het dat de positie van de zelfstandige detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
al jarenlang zo onder druk staat? Daarvoor zijn tenminste vijf oorzaken aan te wijzen:

1 KetenvormingKetenvormingHet proces waarbij zelfstandige detaillisten meer en meer in een marketingsysteem (een keten) worden opgenomen. Dit is een van de vormen van concentratie van de detailhandel, met concentratie van de inkoopmacht als gevolg. Men kan ketenvorming ook opvatten als de uitbreiding van winkelbedrijven...

klik voor meer informatie
en samenwerking (concentratie) onder detaillisten was noodzakelijk om hun positie ten opzichte van producent en groothandelGroothandelSchakel in het distributiekanaal die een intermediaire functie vervult tussen oerproducenten en producenten, dan wel tussen producenten en detailhandel. We kunnen bij het onderscheiden van diverse typen groothandel een onderscheiding maken op basis van het gevoerde assortiment, de...

klik voor meer informatie
te versterken.

2 De meeste zelfstandige (kleine) detaillisten behaalden een zeer laag rendementRendementHet rendement van een onderneming of een deel van een onderneming is de verhouding van het in de onderneming vastgelegde vermogen en de opbrengst (winst) die met dat vermogen is behaald....

klik voor meer informatie
. Zij kozen liever een andere broodwinning; het succes en het hogere rendementRendementHet rendement van een onderneming of een deel van een onderneming is de verhouding van het in de onderneming vastgelegde vermogen en de opbrengst (winst) die met dat vermogen is behaald....

klik voor meer informatie
van samenwerkende detaillisten en detailhandelsketens zoog makkelijk zelfstandige detailhandels aan.

3 Levensmiddelen maken een steeds kleiner deel uit van de consumptieve bestedingen. Juist de tienduizenden kleine levensmiddelenzaken (de winkelWinkelDetailhandel met een vaste vestigingsplaats....

klik voor meer informatie
op de hoek) moesten daardoor verdwijnen. Hiervoor in de plaatsPlaatsInstrument van de marketingmix, een van de zogeheten Vier Ps. Hieronder vallen die beslissingen die te maken hebben met de verkrijgbaarheidstelling van het product. In het geval van de detailhandel spreekt men in het bijzonder ook over de vestigingsplaats...

klik voor meer informatie
kwam de geparallelliseerde handel: voor één kruidenier, één groentewinkel, één slagerij, één bakkerij, één slijterij, enzovoort is slechts één supermarktSupermarktWinkelformule met een compleet assortiment van food-artikelen, aangevuld met non-foods die ook tot de convenience goods gerekend kunnen worden (zoals bijvoorbeeld toiletpapier). Meestal breed en redelijk diep assortiment, vooral bij de grotere zaken. Consumenten kopen in Nederland circa 80...

klik voor meer informatie
in de plaatsPlaatsInstrument van de marketingmix, een van de zogeheten Vier Ps. Hieronder vallen die beslissingen die te maken hebben met de verkrijgbaarheidstelling van het product. In het geval van de detailhandel spreekt men in het bijzonder ook over de vestigingsplaats...

klik voor meer informatie
gekomen.

4 Een detailhandelsvestiging vergt steeds hogere investeringen en kostenKostenIn geld uitgedrukte doelmatig opgeofferde productiemiddelen. We onderscheiden zes soorten. - Complementaire kosten: naast afschrijvingskosten kennen we bij de duurzame productiemiddelen bijkomende of complementaire kosten. Dit zijn kosten van noodzakelijke hoeveelheid arbeid, grondstoffenverbruik,...

klik voor meer informatie
(hoge winkelhuren, dure belevering). Daar komt bij dat elke winkelWinkelDetailhandel met een vaste vestigingsplaats....

klik voor meer informatie
moet voldoen aan allerhande wettelijke eisen (veiligheid, arbeidsomstandigheden, werktijden, etcetera). Dit kan men alleen opbrengen door schaalvergroting.

5 Producenten en groothandelGroothandelSchakel in het distributiekanaal die een intermediaire functie vervult tussen oerproducenten en producenten, dan wel tussen producenten en detailhandel. We kunnen bij het onderscheiden van diverse typen groothandel een onderscheiding maken op basis van het gevoerde assortiment, de...

klik voor meer informatie
(importeurs) zijn directe verkoopDirecte verkoopVorm van persoonlijke verkoop, waarbij de gangbare detailhandel (waaronder ook de ambulante handel) wordt gepasseerd. Onder directe verkoop vallen huis-aan-huisverkoop, rechtstreekse verkoop vanaf de fabriek....

klik voor meer informatie
gaan doen (van goederen en diensten, bijv. verzekeringen), al dan niet via internet. Bekend in dit verband is groothandelaar Makro die in grote hoeveelheden verkoopt aan eindgebruikers.

6 Branchevreemde spelers kregen een kansKansDe waarschijnlijkheid waarmee een situatie (of alternatief) zal voorkomen....

klik voor meer informatie
op het internet-verkoopkanaal; zij beheersen de internet-verkooptechniek en maken zich meester van een rijk deel van het koperspubliek. Bijvoorbeeld Jeff Bezos, de oprichter van Amazon.com, had geen boekwinkel toen hij met zijn site begon.

Al deze oorzaken zetten de marges onder druk, waardoor met name kleine detailhandels niet kunnen overleven. Verhogen van de opbrengsten en verantwoord besparen op kostenKostenIn geld uitgedrukte doelmatig opgeofferde productiemiddelen. We onderscheiden zes soorten. - Complementaire kosten: naast afschrijvingskosten kennen we bij de duurzame productiemiddelen bijkomende of complementaire kosten. Dit zijn kosten van noodzakelijke hoeveelheid arbeid, grondstoffenverbruik,...

klik voor meer informatie
in een overvolle marktMarktHet begrip markt kent vele betekenissen. In de algemene economie betekent het: het samenhangende geheel van vraag naar en aanbod van een product. Dit is weer op twee manieren op te vatten: - De concrete markt: een plaats waar kopers en verkopers van een bepaald product daadwerkelijk aanwezig...

klik voor meer informatie
vereisen grote marketingvaardigheden.
 

13.4.3 - Reactie op bedreiging positie detailhandel

Zowel de grote als de kleine detailhandelaar is langzamerhand marketingbewust geworden. Zij hebben minstens vijf manieren gevonden om te reageren op deze bedreigingen.

1 Schaalvergroting
Het aantal vestigingspunten in de detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
neemt dan wel af, maar de totale omzetOmzetHet totaal van de verkochte producten (= afzet) maal de betaalde prijs. Alleen wanneer de gemiddelde betaalde prijs hoger ligt dan de gemiddelde (integrale) kostprijs per product, maakt de onderneming een winstmarge. Omzet is, naast afzet en winst, een marketingdoel....

klik voor meer informatie
stijgt. De omzetOmzetHet totaal van de verkochte producten (= afzet) maal de betaalde prijs. Alleen wanneer de gemiddelde betaalde prijs hoger ligt dan de gemiddelde (integrale) kostprijs per product, maakt de onderneming een winstmarge. Omzet is, naast afzet en winst, een marketingdoel....

klik voor meer informatie
per vestiging is dus sterk toegenomen. En dat geeft commerciële slagkracht aan de overlevers.

2 Concentratie
Er is in de detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
een sterke concentratieConcentratieHet verschijnsel dat ondernemingsactiviteiten in een steeds kleiner aantal ondernemingen raken samengebald. Dit is een gevolg van ketenvorming, fusies en het verliezen van de concurrentiestrijd door zwakkere partijen. Concentratie heeft aldus invloed op het aantal aanbieders dan wel afnemers op een...

klik voor meer informatie
van onderne¬mingen opgetreden. De detailhandelDetailhandelBegrip: Detailhandel zie ook: Distributie Distributiekanaal Grootbedrijf Groothandel Bedrijfsvorm die goederen verkoopt en levert aan de finale consument. De functie van de detailhandel is gericht op het voor de consument optimaal verkrijgbaar maken van het product. Daarom is de...

klik voor meer informatie
kon een (inkoop)vuist gaan maken richting de producenten.

3 Klantenkennis
Men ontdekte dat de winkelklant steeds grotere aankopen ging doen, wanneer hij thuis en in de winkelWinkelDetailhandel met een vaste vestigingsplaats....

klik voor meer informatie
extra geprikkeld werd. Ook begreep men steeds beter welke wensen de klantKlantPersoon of organisatie die producten tegen betaling aanschaft. In de consumentenmarketing is de afnemer meestal ook eindgebruiker, tenzij een consument een product aanschaft voor gebruik door iemand anders (familielid, ontvanger van een geschenk, en dergelijke). In de business-to-business marketing...

klik voor meer informatie
feitelijk heeft - niet zozeer die naar een productProductEn van de vier marketingmixinstrumenten. In de marketing wordt het begrip product ruimer opgevat dan in het algemene spraakgebruik. Ph. Kotler zegt: Het product is een verzameling van fysieke en symbolische zaken die in staat zijn de koper behoeftebevrediging te verschaffen. De bundel...

klik voor meer informatie
, maar die naar de functieFunctieIn de organisatieleer: totaal van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van een persoon. Een taak voldoet volgens recente inzichten aan voorwaarden zoals: - afwisseling; - uitdagend, maar binnen het vermogen (de competentie) van de functionaris vallend....

klik voor meer informatie
die het productProductEn van de vier marketingmixinstrumenten. In de marketing wordt het begrip product ruimer opgevat dan in het algemene spraakgebruik. Ph. Kotler zegt: Het product is een verzameling van fysieke en symbolische zaken die in staat zijn de koper behoeftebevrediging te verschaffen. De bundel...

klik voor meer informatie
of het winkelen zelf voor hem moet vervullen. Dat bood nieuwe omzetkansen, bijvoorbeeld in 'funshopping'.

4 Prijsinstrument
Het afbrokkelen van de verticale prijsbindingPrijsbindingVaststellen van de consumentenverkoopprijs door de producent. Door schaalvergroting in de detailhandel en de daarmee gepaard gaande eigen marketingstrategie van de detailhandel is dit nauwelijks meer mogelijk. De producent verliest de beheersing over de distributie, terwijl positionering op basis...

klik voor meer informatie
(waarbij de producent de consumentenprijsConsumentenprijsPrijs die de consument voor een product moet betalen. ...

klik voor meer informatie
oplegt) maakte dat de detaillistDetaillistOnderneming op het terrein van de detailhandel. ...

klik voor meer informatie
er een krachtig marketinginstrumentMarketinginstrumentElk van de instrumenten die de onderneming ter beschikking staan om de behoeften van de gekozen doelmarkt(en) te bevredigen en de gewenste positionering na te streven. Gebruikelijk is deze instrumenten in te delen in vier categorien, de vier Ps: product, plaats, prijs en promotie. De gekozen...

klik voor meer informatie
bij kreeg: het instrument prijsPrijsHet begrip prijs is verschillend in de algemene economie en in de marketing: - in de algemene economie: de in geld uitgedrukte ruilwaarde van een product; - in de marketing: een instrument om de ondernemings- en marketingdoelstellingen mede te helpen realiseren. De prijs bepaalt de opbrengst...

klik voor meer informatie
. In diverse gevallen heeft dat geleid tot felle prijsconcurrentiePrijsconcurrentieEen van de basisprijsstrategien. Een actief prijsbeleid met lage prijzen en gericht op omzet- en marktaandeeldoelstellingen....

klik voor meer informatie
. Denk aan de supermarktprijsoorlog in 2003 en 2004. De lage prijzen probeerde men te compenseren door het stimuleren van klantentrouwKlantentrouwKoopgedrag waarbij consumenten in grote mate steeds voor een bepaald producttype identiek koopgedrag vertonen. Dit koopgedrag kan betrekking hebben op: - merk (merkentrouw); - winkel (winkeltrouw); - verkoper (verkopertrouw)....

klik voor meer informatie
, het beperken op personeelskosten en serviceServiceDienst, een niet-stoffelijk product. Ook: de voor- en nazorg met betrekking tot geleverde producten. In deze zin is het een productattribuut. ...

klik voor meer informatie
, het uitdunnen van het assortimentAssortimentHet geheel van productgroepen, producten, productvarianten en merken dat door een (productie- of handels)organisatie wordt aangeboden. Het assortiment bestaat uit individuele producten (product items) en uit productgroepen (product lines)....

klik voor meer informatie
.

Het prijsinstrument kan een hele brancheBrancheCriterium voor macrosegmentatie in business marketing....

klik voor meer informatie
ook flink saneren. Tot in de jaren 80 van de vorige eeuw hadden kleding- en schoenenwinkels maar twee maanden in het jaar (in de winter en in de zomer) waarin ze uitverkoop mochten houden. Toen toestemming niet meer nodig was, belandde de hele brancheBrancheCriterium voor macrosegmentatie in business marketing....

klik voor meer informatie
in een soort permanente uitverkoop. Van de marges bleef niets over en daar zijn heel wat winkeliers aan ten onder gegaan. De oplossing bleek te liggen in Efficient Consumer Response (directe terugkoppeling van vraagfluctuaties in de distributieketen, met behulp van koppeling van informatiesystemen), in combinatie met kleine voorraden en snel wisselende collecties. Daar is de consumentConsumentIndividu, gezin of huishouding dat/die als koper of gebruiker van producten optreedt. De veronderstelling is dat de (finale) consument producten koopt ter bevrediging van eigen behoeften en niet voor doorverkoop. ...

klik voor meer informatie
uiteindelijk niet slechter van geworden.