» ZOEK IN LEXICON
Hier kunt u zoeken in onze uitgebreide lexicon.
» WIKI
» 17 - Tactische prijsbeslissingen

Inhoudsopgave

17.5 - De rol van de overheid bij het prijsbeleid

Ook de OverheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
bemoeit zich met het prijsbeleid: in het kaderKaderBestand waarin alle elementen uit de populatie zijn opgenomen. Het kader gebruikt men om een (willekeurige) steekproef te kunnen trekken. Daarvoor moet men in de trekkans rekening houden met doublures (objecten die meer dan 1 maal in het kader voorkomen) of deze doublures er eerst uithalen....

klik voor meer informatie
van haar economische politiek wil zij ongewenste prijsontwikkelingen beperken. Denk bijvoorbeeld aan de bindingBindingKoopgedrag waarbij consumenten in grote mate steeds voor een bepaald producttype identiek koopgedrag vertonen. Dit koopgedrag kan betrekking hebben op: - merk (merkentrouw); - winkel (winkeltrouw); - verkoper (verkopertrouw)....

klik voor meer informatie
tussen loonpolitiek en prijspolitiek bij het werkgelegenheidsbeleid. De mogelijkheden voor de OverheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
om in te grijpen in de prijsontwikkeling liggen verankerd in twee wetten, de PrijzenwetPrijzenwetWet die de minister van Economische Zaken de mogelijkheid geeft in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Hij kan een maximumprijs vaststellen of een tijdelijke algemene prijzenstop. De minister kan geen minimumprijzen vaststellen; dat gebeurt door de productschappen....

klik voor meer informatie
 en de Mededingingswet.




Een andere mogelijkheid die de OverheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
heeft op het prijsbeleid, is rechtstreeks invloed uitoefenen op de hoogte van de prijsPrijsHet begrip prijs is verschillend in de algemene economie en in de marketing: - in de algemene economie: de in geld uitgedrukte ruilwaarde van een product; - in de marketing: een instrument om de ondernemings- en marketingdoelstellingen mede te helpen realiseren. De prijs bepaalt de opbrengst...

klik voor meer informatie
via indirecte belastingen (BTW 6% en 19%), de accijnzen (tabak, sterke drank, benzine) en de bijzondere verbruiksbelasting op auto’s en jachten.

Daarnaast noemen we nog het Besluit Prijsaanduiding Goederen, dat het mogelijk maakt voor de meeste producten een leesbare prijsaanduiding alsmede een aanduiding van de verkoopeenheid te verlangen.

 

17.5.1 - De Prijzenwet

De PrijzenwetPrijzenwetWet die de minister van Economische Zaken de mogelijkheid geeft in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Hij kan een maximumprijs vaststellen of een tijdelijke algemene prijzenstop. De minister kan geen minimumprijzen vaststellen; dat gebeurt door de productschappen....

klik voor meer informatie
biedt de OverheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
de mogelijkheid om in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Concreet heeft zij de volgende bevoegdheden:
  • het uitvaardigen van maximumprijsvoorschriften;
  • het uitvaardigen van voorschriften voor de administratie;
  • het uitvaardigen van een meldingsplicht voor prijsverhogingen;
  • het uitvaardigen van prijsaanduidingsvoorschriften.
De laatste jaren is de overheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
, omdat de inflatie door andere oorzaken terugliep, steeds minder van de PrijzenwetPrijzenwetWet die de minister van Economische Zaken de mogelijkheid geeft in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Hij kan een maximumprijs vaststellen of een tijdelijke algemene prijzenstop. De minister kan geen minimumprijzen vaststellen; dat gebeurt door de productschappen....

klik voor meer informatie
gebruik gaan maken. Sinds eind 1999 is deze tendensTendensIn de economie en sociologie: doorgaande beweging). Voorbeeld: de tendens van stijgende arbeidskosten....

klik voor meer informatie
duidelijk waar te nemen. De vraag is wat er zal gebeuren als de inflatie weer toeneemt.

De Wet Economische Delicten omvat wettelijke regelingen waarin overtredingen van de PrijzenwetPrijzenwetWet die de minister van Economische Zaken de mogelijkheid geeft in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Hij kan een maximumprijs vaststellen of een tijdelijke algemene prijzenstop. De minister kan geen minimumprijzen vaststellen; dat gebeurt door de productschappen....

klik voor meer informatie
als strafbare feiten worden aangemerkt.

De PrijzenwetPrijzenwetWet die de minister van Economische Zaken de mogelijkheid geeft in te grijpen in de prijsontwikkeling van goederen en diensten. Hij kan een maximumprijs vaststellen of een tijdelijke algemene prijzenstop. De minister kan geen minimumprijzen vaststellen; dat gebeurt door de productschappen....

klik voor meer informatie
gaf de minister niet de mogelijkheid om minimumprijzen (prijzen waar beneden niet mag worden verkocht) vast te stellen. De bevoegdheid hiervoor lag bij de productschappen. Dit zijn meso-economische instellingen die voorkomen in de agrarische sector.
Voorbeelden: productschap voor vlees en productschap voor granen. Deze productschappen konden minimum consumentenprijzen vaststellen om zo de kleine detaillistDetaillistOnderneming op het terrein van de detailhandel. ...

klik voor meer informatie
te beschermen. Bekende voorbeelden waren in dit verband de minimumprijzen voor brood en melk.

De minimumprijzen zijn in 1993 opgeheven, onder andere omdat grootwinkelbedrijven, vooral om publicitaire redenen, regelmatig probeerden de minimumprijzen te ondergraven.
 

17.5.2 - De Mededingingswet

De nieuwe Mededingingswet, die met ingang van 1 januari 1998 de Wet Economische Mededinging heeft vervangen, maakt het mogelijk om op te treden tegen ondernemingsafspraken die de concurrentieConcurrentieWedijvering om de koopgunst van de afnemers, behorend tot de micro-omgeving van de onderneming. We onderscheiden concurrentie op verschillende niveaus: wensconcurrentie (verschillende behoeftecategorie√ęn), generieke concurrentie (binnen een behoeftecategorie), productvormconcurrentie (producttype)...

klik voor meer informatie
beperken en om in te grijpen bij economische machtsposities. Het gaat om niet-wenselijke vormen van concurrentie: het langere tijd aanzienlijk beneden de inkoopprijs aanbieden - gebruikmakend van een economische machtpositie - met de bedoeling concurrenten van de marktMarktHet begrip markt kent vele betekenissen. In de algemene economie betekent het: het samenhangende geheel van vraag naar en aanbod van een product. Dit is weer op twee manieren op te vatten: - De concrete markt: een plaats waar kopers en verkopers van een bepaald product daadwerkelijk aanwezig...

klik voor meer informatie
te verdringen en toetreding van concurrenten tot de marktMarktHet begrip markt kent vele betekenissen. In de algemene economie betekent het: het samenhangende geheel van vraag naar en aanbod van een product. Dit is weer op twee manieren op te vatten: - De concrete markt: een plaats waar kopers en verkopers van een bepaald product daadwerkelijk aanwezig...

klik voor meer informatie
tegen te houden. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (Nma) ziet toe op de naleving van deze wet. Van belang bij mededinging is ook de EGwetgeving. Er is een duidelijk verband tussen het veel strengere Europese mededingingsrecht en de Nederlandse wetgeving. Hierna zullen we enkele vormen van concurrentiebeperking bespreken, en de maatregelen die ertegen kunnen worden genomen.
De wet voorziet in de volgende aspecten:
  • kartelvorming;
  • kartelwetgeving;
  • economische machtspositie;
  • handelsbelemmeringen.
Kartelvorming
Een kartelKartelVerbond tussen bedrijven, waarbij zij de marktwerking proberen te be√Įnvloeden of tegen te gaan. Ondernemingen die op dezelfde markt opereren maken bijvoorbeeld afspraken om prijsconcurrentie te voorkomen (prijskartel). Of ondernemingen verdelen de markt, zodat ze niet in elkaars markt concurreren....

klik voor meer informatie
is een vorm van samenwerkingsafspraak tussen ondernemingen die is gericht op het vergroten van de beheersing over de marktMarktHet begrip markt kent vele betekenissen. In de algemene economie betekent het: het samenhangende geheel van vraag naar en aanbod van een product. Dit is weer op twee manieren op te vatten: - De concrete markt: een plaats waar kopers en verkopers van een bepaald product daadwerkelijk aanwezig...

klik voor meer informatie
. De samenwerking kan op verschillende zaken betrekking hebben:

- Conditiekartel
De samenwerkende ondernemingen spreken af dat ze concurrentieConcurrentieWedijvering om de koopgunst van de afnemers, behorend tot de micro-omgeving van de onderneming. We onderscheiden concurrentie op verschillende niveaus: wensconcurrentie (verschillende behoeftecategorie√ęn), generieke concurrentie (binnen een behoeftecategorie), productvormconcurrentie (producttype)...

klik voor meer informatie
op het gebied van kortingen, betalingscondities, garantievoorwaarden en dergelijke zullen voorkomen en/of harmoniseren.

- Prijskartel
Een prijskartel is een horizontale vorm van prijsbindingPrijsbindingVaststellen van de consumentenverkoopprijs door de producent. Door schaalvergroting in de detailhandel en de daarmee gepaard gaande eigen marketingstrategie van de detailhandel is dit nauwelijks meer mogelijk. De producent verliest de beheersing over de distributie, terwijl positionering op basis...

klik voor meer informatie
. De betrokken ondernemingen spreken af om onderlinge prijsconcurrentiePrijsconcurrentieEen van de basisprijsstrategie√ęn. Een actief prijsbeleid met lage prijzen en gericht op omzet- en marktaandeeldoelstellingen....

klik voor meer informatie
te voorkomen
door gemeenschappelijk verkoopprijzen of tarieven vast te stellen. Soms wordt ook de handelHandelEen onderneming die niet zelf producten maakt, verwerkt of bewerkt, maar deze inkoopt en ongewijzigd verkoopt. De handelsbedrijven in een distributiekanaal heten samen de handel of de tussenhandel. De handel verzorgt ¬Ė naast de producent ¬Ė de functies in het distributiekanaal. We...

klik voor meer informatie
bij de overeenkomst betrokken. We spreken dan van collectieve handhaving van verticale prijsbindingPrijsbindingVaststellen van de consumentenverkoopprijs door de producent. Door schaalvergroting in de detailhandel en de daarmee gepaard gaande eigen marketingstrategie van de detailhandel is dit nauwelijks meer mogelijk. De producent verliest de beheersing over de distributie, terwijl positionering op basis...

klik voor meer informatie
.

- Het quotekartel
De samenwerkende ondernemingen maken afspraken over de hoeveelheden die ze zullen produceren. Ook afspraken over de te bewerken
geografische gebieden vallen hieronder (bijvoorbeeld wegsleepregeling bij autoongelukken).

- Het calculatiekartel
De betreffende ondernemingen hebben afgesproken om een bepaalde wijze van calculatie te hanteren.

- Het verkoopkantoor of syndicaat
De samenwerking tussen de verschillende ondernemingen gaat zover, dat ze gezamenlijk een nieuwe afzonderlijke rechtspersoon in het leven roepen, die de verkoopVerkoopAlgemeen: het afsluiten van een ruiltransactie. Ook: onderdeel van het marketinginstrumentarium....

klik voor meer informatie
en marketingMarketingDe menselijke activiteit gericht op het bevredigen van behoeften door middel van ruil. Naast deze door ons geprefereerde en gehanteerde definitie zijn er andere definities, zoals het vanuit de markt gerichte denken en handelen ten aanzien van productie en afzet (H.J. Kuhlmeijer)....

klik voor meer informatie
van de deelnemende ondernemingen op zich neemt.


Kartelwetgeving
Tegen de genoemde kartelovereenkomsten kan de OverheidOverheidVerzamelnaam voor instanties die het openbaar gezag over een bepaald gebied of thema voeren. Denk daarbij aan gemeenten, provincies, Rijk, Europese Commissie. Maar ook aan Keuringsdienst voor Waren, Belastingdienst, en al dergelijke overheidsdiensten. In de marketing is de overheid op...

klik voor meer informatie
in het kaderKaderBestand waarin alle elementen uit de populatie zijn opgenomen. Het kader gebruikt men om een (willekeurige) steekproef te kunnen trekken. Daarvoor moet men in de trekkans rekening houden met doublures (objecten die meer dan 1 maal in het kader voorkomen) of deze doublures er eerst uithalen....

klik voor meer informatie
van de Mededingingswet verschillende maatregelen nemen. We noemen:
Tot voor enkele jaren interpreteerde de minister de Wet Economische Mededinging ten opzichte van prijsafspraken en kartels nog redelijk soepel. Ze waren toegestaan, tenzij de minister vond dat ze strijdig waren met het algemeen belang (misbruikwetgeving). Maar vanaf 1993 is de mening van de minister dichter in de buurt gekomen van het Europese mededingingsstandpunt: kartels zijn in de EUEUSamenwerkingsverband van (per 2004) 25 Europese landen. De samenwerking houdt onder meer in het wegnemen van handelsbeperkingen en het opstellen van gemeenschappelijke wet- en regelgeving....

klik voor meer informatie
verboden, tenzij het kartelKartelVerbond tussen bedrijven, waarbij zij de marktwerking proberen te be√Įnvloeden of tegen te gaan. Ondernemingen die op dezelfde markt opereren maken bijvoorbeeld afspraken om prijsconcurrentie te voorkomen (prijskartel). Of ondernemingen verdelen de markt, zodat ze niet in elkaars markt concurreren....

klik voor meer informatie
zelf kan bewijzen dat het algemeen belang ermee is gediend (verbodswetgeving). Deze ommezwaai in denken van de minister werd verdedigd door te wijzen op de verminderde dynamiek van het Nederlandse bedrijfsleven als gevolg van de vele - meer dan 400 ! – kartels.


Economische machtspositie
Ook zonder mededingingsregeling kan de mededinging worden beperkt, namelijk via economische machtsposities. Een economische machtspositieEconomische machtspositieHet hebben van een overwegende invloed op een markt. Een marktaandeel van meer dan 50 procent kan hiervoor een aanwijzing zijn. Het Europese-Unieverdrag biedt mogelijkheden economische machtsposities te verbieden als daardoor de handel tussen de lidstaten ongunstig wordt be√Įnvloed...

klik voor meer informatie
is het hebben van een overwegende invloed op een marktMarktHet begrip markt kent vele betekenissen. In de algemene economie betekent het: het samenhangende geheel van vraag naar en aanbod van een product. Dit is weer op twee manieren op te vatten: - De concrete markt: een plaats waar kopers en verkopers van een bepaald product daadwerkelijk aanwezig...

klik voor meer informatie
. Een marktaandeelMarktaandeelBegrip: Marktaandeel zie ook: Distributiekengetal Marktaandeelanalyse Parfitt-Collins analyse Relatie distributiedoelstelling/ marktaandeeldoelstelling De omzet/afzet van een individuele onderneming (in een gegeven periode en op een gegeven plaats) uitgedrukt in een percentage van de...

klik voor meer informatie
van meer dan 50% kan hiervoor een aanwijzing zijn. Optreden tegenover economische machtsposities is eveneens in de Mededingingswet geregeld. De Nma kan het ontstaan van economische machtsposities weliswaar niet voorkomen, maar ze kan, als een economische machtspositieEconomische machtspositieHet hebben van een overwegende invloed op een markt. Een marktaandeel van meer dan 50 procent kan hiervoor een aanwijzing zijn. Het Europese-Unieverdrag biedt mogelijkheden economische machtsposities te verbieden als daardoor de handel tussen de lidstaten ongunstig wordt be√Įnvloed...

klik voor meer informatie
strijdig is met het algemeen belang, dwingende maatregelen opleggen, zoals het voorschrijven van bepaalde verkoopprijzen of het opleggen van een leveringsplicht. Artikel 86 van het EGverdrag biedt meer mogelijkheden. Dit artikel verbiedt economische machtsposities, als daardoor de handelHandelEen onderneming die niet zelf producten maakt, verwerkt of bewerkt, maar deze inkoopt en ongewijzigd verkoopt. De handelsbedrijven in een distributiekanaal heten samen de handel of de tussenhandel. De handel verzorgt ¬Ė naast de producent ¬Ė de functies in het distributiekanaal. We...

klik voor meer informatie
tussen de lidstaten ongunstig kan wordt beinvloed. Voorbeelden: General Motors in Belgié kreeg ooit een boete, omdat zij voor reparatie van auto’s die buiten haar verkooporganisatieVerkooporganisatieDe verkooporganisatie staat onder de verkoopleider (sales manager) en kent een indeling van verkopers naar: - Regio: zoveel mogelijk aansluitend bij CEBUCO- of Nielsengebieden in verband met de beschikbaarheid van economische en demografische achtergrondgegevens. We spreken dan van...

klik voor meer informatie
om waren geimporteerd, buitensporig hoge prijzen vroeg. Chiquita kreeg een boete, omdat ze de levering aan een Deense importeurImporteurVorm van groothandel, die producten uit het buitenland verkrijgbaar maakt op de binnenlandse markt. Kan gepaard gaan met een alleenverkooprecht voor die markt. ...

klik voor meer informatie
, die had meegewerkt aan een campagne voor Dole bananen, stopzette. De Europese CommissieCommissieGroep functionarissen met een gezamenlijke, meestal tijdelijke, opdracht. Door de verscheidenheid in disciplines is grote kennis en vakbekwaamheid in het comité vertegenwoordigd. Opdrachten liggen vaak in het oplossen van specifieke problemen van de onderneming, bijvoorbeeld een kwaliteitsprobleem....

klik voor meer informatie
ziet scherp toe, zeker op voorgenomen fusies van grote ondernemingen. Niet in alle gevallen wordt zonder meer toestemming verleend. Soms moeten bedrijfsonderdelen worden afgestoten, wil men toestemming krijgen om te fuseren.


Handelsbelemmeringen
Handelsbelemmeringen zijn concurrentiebeperkende maatregelen die niet voortvloeien uit afspraken tussen twee marktpartijen. De Nederlandse wetgeving heeft dit niet expliciet geregeld. In de EU-wetgeving vinden we wel bepaalde regelingen, bijvoorbeeld via artikel 36 van het EU-verdrag, dat handelt over industriële eigendom. Op grond van dit artikel heeft het Europese Hof van Justitie beslist dat octrooirechten en merkenrechten niet mogen worden ‘misbruikt’ om de concurrentieConcurrentieWedijvering om de koopgunst van de afnemers, behorend tot de micro-omgeving van de onderneming. We onderscheiden concurrentie op verschillende niveaus: wensconcurrentie (verschillende behoeftecategorie√ęn), generieke concurrentie (binnen een behoeftecategorie), productvormconcurrentie (producttype)...

klik voor meer informatie
tussen lidstaten te beperken. Zo heeft het Hof bepaald dat men zich niet op octrooirechten en merkenrechten kan beroepen om parallelimporten tegen te gaan.